«همواج»، یک اثر پژوهشی برای خروج از آشفته نویسی در زبان تالشی و تاتی است

اشاره :
باز قرار مان بیقرار شد.همانگونه که هفته قبل به اطلاع خوانندگان فهیم مان رساندیم قرار بود یادداشت ما را به نمایش بگذاریم .ولی متأسفانه فضای «نخستین الفبا» و «همواج» طوفانی شد. بر اساس همین ملاحظات بعد از نقد دکتر رضایتی مناسب دیدیم گفتگوی آقای دکتربختیاری را که بی مناسب در این خصوص نبود در اختیار عزیزان بازدید کننده قرار دهیم و بعد یادداشت مان را ارایه دهیم .امیدوارم دیگر بی قراری نکینم :
«همواج» را به خوانندگان ما بیشتر معرفی کنید. آیا این، نخستین الفبا و دستور خط تالشی و تاتی است؟
از نظر استادان و هموندان ارجمندی که پس از دو ماه کار فشرده و بیوقفه برای به سامان کردن الفبا و دستور خط تالشی و تاتی از هیچ کوششی فروگذاری نکردند، «همواج» الفبای تازهای نیست. درواقع همان الفبای رسمی و ملی ماست که با برخی تغییرات برای نگارش گویشهای سهگانة تالشی و گویش تاتی شاهرود خلخال متناسب شده است.جا دارد اشاره شود که در ایران، از قرنهای هفتم و هشتم هجری تا به امروز، خط و الفبایی که برای نگارش سرودهها و نوشتههای تالشی و تاتی به کار گرفته شده، همین الفبای رسمی مملکت ماست که آن را با نام الفبای عربی- فارسی میشناسیم. بنابراین ادعای الفبای جدید یا کشف و ارائة نخستین الفبا اساساً موضوعیتی ندارد. بنابراین، «همواج» الفبایی است برآمده از دل الفبای ملی که از این لحاظ، نه همواج و نه هیچ یک از شیوههایی که اکنون تاتها و تالشهای ایران از آنها استفاده میکنند، نمیتوانند با صفت «نخستین» همراه باشند؛ چرا که اولاً تقریباً به تعداد افرادی که تاکنون به تالشی و تاتی مطلب نوشتهاند، میتواند شیوة نگارش وجود داشته باشد؛ ثانیاً تالشی و تاتینویسی با توجه به اسناد موجود، دستکم از قرنهای هفتم و هشتم وجود داشته و پدیدة تازهای نیست.با وجود این، تغییراتی که در شیوههای مختلف تالشینویسی روزگار ما در مقایسه با الفبای ملی میبینیم، غالباً به شکلی نیست که در همواج مشاهده میشود. همواج برآیند و نتیجة یک تلاش فکری- علمی جمعی است؛ چیزی که پیش از این هرگز سابقه نداشته و از این لحاظ یک اتفاق تازه است. وانگهی، «دستور خط تالشی و تاتی» همواج، یک پدیدة نو است که تجربة آغازینش را باید در سال ۱۳۹۵ پی گرفت؛ زمانی که گروه تلگرامی «تالشی بینویسم و تالشی بوخونم» (تالشی بنویسیم و تالشی بخوانیم) ایجاد گردید. آن زمان به قصد کمک به همراهان، نکاتی تحت نام «تالشی چنته بینویسم» (تالشی را چگونه بنویسیم) ارائه گردید که درواقع میتوان آن را آغار حرکت دستور خط همواج به حساب آورد.ناگفته نماند که نوشتن با الفبای همواج و دستور خط آن، در میان تالشها و تاتهای شاهرود خلخال حدودا سه دهه سابقه دارد و اتفاق جدید و بیپشتوانهای نیست. گردهمایی و هماندیشی اخیر تحت نام «همواج» درواقع به جریان اصلی و غالب تالشی و تاتینویسی در طول سه دهه گذشته سامان بخشیده و آن را از فیلتر مباحثهها و مداقههای علمی عبور داده است تا هم به وحدت رویه در نوشتن تالشی-تاتی بینجامد، و هم مبتنی بر اصول و قواعد درست نگارش باشد.














